loader
yıllık izin

Yıllık izin, işçinin en temel haklarındadır. İşçi, gerekli koşulları sağladığı hallerde bu hakkını kullanmakla; işveren ise buna izin vermekle yükümlüdür. Ancak, her işçi için yıllık izin süreleri aynı olmaz. Yıllık izin kazanma şartlarının ve sürelerinin neler olduğunu sizler için derledik.

Yıllık İzin Nedir?

Yıllık ücretli izin, 4857 sayılı İş Kanunu tarafından sınırları belirlenmiş olan bir konudur. İşçinin en temel haklarından biri olan yıllık izin, İş Kanunu ile korunmanın yanında işverenin işçiden alamayacağı ya da işçinin bir başkasına devredemeyeceği temel bir haktır. Yıllık ücretli izin; o iş yerinde çalışan personelin yıl boyunca yaptığı çalışmaların karşılığı olarak fiziki ve psikolojik bütünlüğünü korumak adına verilen bir dinlenme hakkıdır. Bu noktada yıllık izin, hem işçi hem de işveren için yerine getirme yükümlülüğü içeren bir sorumluluk halini alır. İşveren hiçbir koşulda işçinin bu hakkına el koyamaz.

Yıllık İzin Hakkı Nasıl Elde Edilir?

Yıllık izin elde edebilmenin en önemli ve temel noktası işçinin iş yerinde en az 1 yıl süre ile çalışmış olmasıdır. Bir iş yerinde işçi 1 yılın altında çalışmış ise o işçi yıllık ücretli izin hakkına sahip olamaz. Eğer işçi, aynı işverene ait farklı iş yerlerinde çalışmış ve bu çalışmaların toplamı 1 yılı doldurmuş ise işçi, yıllık izin hakkına sahip olur. Buradaki kritik nokta, iş yerlerinin aynı işverene ait olmasıdır. Belirlenmiş olan 1 yıllık süre İş Kanunu tarafından belirlenmiş olan asgari limittir. İş sözleşmesi ya da toplu iş sözleşmesi ile taraflar anlaşarak daha az bir asgari süre belirleyebilirler. Ancak 1 yılın üzerinde bir asgari süre belirlenemez.

İşçi, 1 yıllık asgari süreyi doldurduktan sonra o iş yerindeki kıdemine ve yaşına göre yıllık izin hakkını kazanır ve yıllık izin süresi belirlenmiş olur.

Kanunda yıllık izni talep etme usulü de belirlenmiştir. Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği’ne göre işçi izin talebini en az 1 ay önce işverene yıllık izin dilekçesi ile iletmelidir. Ayrıca, izin tarihinde işçinin talep ettiği tarih dikkate alınmakla birlikte, işveren için olumsuz bir koşul yaratması halinde işveren bu tarihte işçinin iznini kullanmasını reddedebilir. Yani, işçinin belirlediği izin tarihini işveren de onaylamalıdır. Onaylamaması durumunda işçi izne çıkamaz, farklı bir tarih tercih etmek durumunda kalır.

Yıllık İzin Süreleri Nelerdir?

4857 sayılı İş Kanunu’nun 53. maddesine göre deneme süresi de dahil olmak üzere işçinin en az 1 yıl süre ile o iş yerinde çalışmış olması halinde yıllık ücretli izin hakkına sahip olur. Ancak, işçinin elde edeceği yıllık izin süresi yaşa ve o iş yerindeki kıdemine göre farklılık gösterir. Bu durumda, işçinin hangi durumlarda ne kadar yıllık izin süresine sahip olacağı aşağıdaki koşullara bağlı olarak belirlenir:

  • 1 yıldan 5 yıla kadar (5. yıl da dahil) kıdeme sahip olan işçi için en az 14 gün,
  • 5 yıldan fazla 15 yıldan az olan işçi için en az 20 gün,
  • 15 yıl ve üzerinde kıdeme sahip olan işçi için en az 26 gün yıllık izin yapma hakkı bulunur.

Bu sürelerde sektörel istisnalar bulunabilir. Yer altı işlerinde çalışan işçiler için yıllık izin süresi hesaplanırken mevcut sürelere dörder gün daha eklenir.

Kanunda yaşa göre istisnalar da mevcuttur. 18 yaş ve altındaki işçiler ile 50 yaş ve üzerindeki işçiler için yıllık izin süresi en az 20 gün olmak zorundadır.

Yıllık İzin Ücreti Nasıl Hesaplanır?

Yıllık izin ücreti hesaplama, ancak işçinin işten çıkması durumunda kazanılmış yıllık izin hakkı var ise onları ücrete çevirme noktasında gerek duyularak hesaplanır. İşten çıkan işçinin kazanılmış yıllık izin hakkı olması durumunda, işçinin brüt ücreti üzerinden günlük ücreti hesap edilir. Ardından gerekli kesintiler ile net ücreti bulunarak yıllık izin ücreti hesaplama işlemi tamamlanır.

Yıllık izin ücreti hesabını örneklendirelim:

İşçiye ait brüt ücret 6.000 TL olsun. İşçinin işten ayrılacağı tarihte kazanılmış yıllık izin süresi ise 10 gün olsun. Bu durumda, önce günlük brüt kazanç hesabı yapılır.

  • 6.000 / 30 = 200 TL (günlük brüt kazanç)

10 günlük izni ücrete çevireceğimiz için günlük brüt ücret 10 gün ile çarpılır.

  • 200 x 10 = 2.000 TL

İşçinin hak ettiği 10 günlük iznin brüt ücret karşılığı 2.000 TL’dir. Ancak, işçiye ödeme yapılırken bu ücret üzerinden gerekli kesintiler yapılır.

  • SGK kesintileri (%14 + %1): 2.000 x %15 = 300 TL
  • Gelir vergisi matrahı (brüt ücret – SGK kesintileri): 2.000 – 300 = 1.700 TL
  • Gelir vergisi (1.vergi dilimi): 1.700 x %15 = 255 TL
  • Damga vergisi (binde 7,59): 2.000 x binde 7,59 = 15,18 TL
  • Net yıllık izin ücreti: 2.000 – 300 – 255 – 15,18 = 1.729,82 TL olur.

Vergi dilimi hesabında mutlaka vergi matrahınızı dikkate almalısınız.

Yıllık İzin Hakkı Sonraki Senelere Devreder mi?

Yasal bir hak olan yıllık izin hakkı, iş sözleşmesi devam ettiği müddetçe sürer. Yıllık izinler, işçinin hak ettiği yıl içerisinde kullanılmalıdır. Ancak, işçi yıllık izin sürelerini hak ettiği dönem içerisinde kullanmamış ise kullanmadığı bu süreler sonraki yıla devreder. İşçi hak ettiği kullanılmamış yıllık izin sürelerini sonraki dönemlerde kullanabilir.

Yıllık İzin Kullanımında Ücretsiz Yol İzni Nedir?

İşçi, yıllık izin hakkını iş yerinden uzak bir yerde geçirecek ise kendi talebi doğrultusunda yol izni de kullanabilir. Yol izni, ücretsiz izin kapsamındadır ve en fazla 4 gün olacak şekilde kullanır.

İş Kanunu’na ait 56. maddenin son paragrafında ‘’Yıllık ücretli izinleri iş yerinin kurulu bulunduğu yerden başka bir yerde geçirecek olanlara istemde bulunmaları ve bu hususu belgelemeleri koşulu ile gidiş ve dönüşlerinde yolda geçecek süreleri karşılamak üzere işveren toplam dört güne kadar ücretsiz izin vermek zorundadır.’’ ifadesi bulunur.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Blog

Blog Yazılarımız